
![]()
სამყაროს შექმნის დროს ღმერთმა მოაგროვა თვალისმომჭრელი ცის ფერი, კრისტალივით სუფთა ჰაერი, მთის კალთები, ზღვა, მარადმწვანე მცენარეები. ეს განძი გულთან მიიკრა და თავის სამფლობელოსკენ გაეშურა. გზად კავკასიონის მთებზე წაიბორძიკა და მთელი ეს სიმდიდრე დაებნა. სწორედ ამ ადგილას წარმოიშვა საქართველო.
საქართველო ძირითადად ქართველებითაა დასახლებული.
აქ სუბტროპიკული ჰავაა. ზაფხულის ტემპერატურაა 30-35 გრადუსი, ზამთრის კი -20+დან +15_მდე.
საქართველოს გეოგრაფიული რეგიონებია, აღმოსავლეთ საქართველო: ქართლი, კახეთი, თუშეთი, ხევსურეთი, მთიულეთი, ფშავი.
დასავლეთ საქართველო: იმერეთი, გურია, აჭარა, აფხაზეთი, სამეგრელო, რაჭა, ლეჩხუმი, სვანეთი.
სამხრეთ საქართველო: სამცხე-ჯავახეთი, მესხეთი.

ქართლი
ქართლი ორ ნაწილად იყოფა, შიდა და ქვემო ქართლი.
შიდა ქართლის ღირშესანიშნაობებია: უფლისციხე, გორის ციხე, ატენის სიონი (VII), ყინწვისი (XII-XIII), წრომი, სამთავისი, რუისის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი.
მუზეუმები: ორბელიანის სახლ-მუზეუმი, ი. გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმი, სტალინის სახლ-მუზეუმი.
ქვემო ქართლის ღირშესანიშნაობებია: ბოლნისის სიონი (V), წუღრუღაშენი, ვანთი (V-VI), კაზრეთის სამება, მარტყოფი (XIX), დმანისი, სამშვილდეს ეკლესიები. სულ ქვემო ქართლში 650-მდე ისტორიული ძეგლია.
მუზეუმები: სულხან-საბა ორბელიანის სახლ-მუზეუმი, მიხეილ ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი, ბოლნისის ღაზაროს აღაიანის სახლ-მუზეუმი.
კახეთი
კახეთი მეღვინეობის უძველესი რეგიონია. ცალკე სამეფოდ III-IV საუკუნეებში ჩამოყალიბდა. არსებობა კი, როგორც სამეფომ XIX საუკუნეში შეწყვიტა.
ღირშესანიშნაობები: ალავერდი (X-XII), ალვანი (VII-IX), კვეტარის ციხე, გერგეთის ყველაწმინდა. ჭერემის ციხე-ქალაქი, ხორნაბუჯის ციხე-ქალაქი, დავით-გარეჯა (VI-VIII), მარტყოფის კომპლექსი, ბოდბე (IV-IX), უძველესი ნაქალაქარი სოფელ მთის ძირში, ახმეტის ოთკუთხა კოშკი, ყვარლის ღვინის გვირაბი, იყალთოს მონასტერი და აკადემია, ახალი შუამთა.
მუზეუმები: ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი, გიორგი ლეონიძის სახლ-მუზეუმი, ვანო სარაჯიშვილის სახლ-მუზეუმი, ვასო გოძიაშვილის სახლ-მუზეუმი, იროდიონ ევდოშვილის სახლ-მუზეუმი, ნიკო ფიროსმანის სახლ-მუზეუმი, კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმი, ვაშლოვნის ეროვნული პარკი, თუშეთის ეროვნული პარკი.


იმერეთი
იმერეთი, ანუ ლიხს იქითა მხარე, ორ ნაწილად იყოფა: ზემო და ქვემო.
ამ ტერიტორიაზე გადიოდა აბრეშუმის დიდი გზა, რომელიც დასავლეთ და აღმოსავლეთ ქვეყნებს ერთმანეთთან აკავშირებდა.
ღირშესანიშნაობები: მოწამეთა, ბაგრატი, გელათი, უბისის ეკლესია, ცხარის მონასტერი, გეგუთის ციხე, კაცხის სვეტი, ვანის ნაქალაქარი, სათაფლიის მღვიმე.
მუზეუმები: დავით კლდიაშვილის სახლ-მუზეუმი, გალაკტიონ ტაბიძის სახლ-მუზეუმი, უშანგი ჩხეიძის სახლ-მუზეუმი.

გურია
გურია დასავლეთ საქართველოს ულამაზესი კუთხეა. კლიმატი ნოტიო-სუბტროპიკული. ძირითადი მდინარეებია: სუფსა, ნატანები, ბჟუჟი, ბახვისწყალი, გუბაზოული.
არსებობს მოსაზრება, რომლის თანახმადაც გურია არის ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში ურარტუს ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებული ქვეყანა_კურიანთა. ვახუშტი ბატონიშვილი ამბობს, რომ ამ მხარეში "გურიანნი", ანუ ფიცხი და ბრაზიანი ხალხი ცხოვრობდა და აქედან წამოიშვა სახელი გურია.
ღირსშესანიშნაობები: შემოქმედის სამონასტრო კომპლექსი, ლიხაურის ეკლესია, ჯუმათის მთავარანგელოზის ეკლესია, ჯიხეთის მონასტერი, უდაბნოს მონასტერი, ასკანის ციხე, აჭის ეკლესია,
ერკეთის ეკლესია, ვაშნარის ნაქალაქარი, ბუკისციხე.
მუზეუმები: ოზურგეთის ისტორიული მუზეუმი, ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ჩოხატაურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ეგნატე ნინოშვილის სახლ-მუზეუმი, ნოდარ დუმბაძის მუზეუმი, სოფ. ზენობანში, ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის მუზეუმ-ნაკრძალი; სოფ. ლიხაურში.
სამეგრელო
სამეგრელო არის მდინარე რიონის, ცხენისწყალის, ენგურისა და შავ ზღვას შორის მოქცეული ტერიტორია. სახელწოდება წარმოდგება ისტორიული მხარე ეგრესისგან. ჰავა ნოტიო სუბ-ტროპიკულია. სამეგრელოს ტერიტორიაზე 10_ზე მეტი მდინარე და 13_მდე ტბაა.
სამეგრელოში უხვადაა საკურორტო ადგილები: ანაკლია, მენჯი, ცაიში, სქური, ლებარდე, ლუგელა...
ღირშესანიშნაობები: ზუგდიდის რეზიდენციის კომპლექსი-დადიანების სახლმუზეუმი: დავით დადიანის სასახლე, მიურატების სასახლე, ეკატერინე დედოფლის სასახლე, ნიკო დადიანის სასახლე; ბოტანიკური ბაღი, რომლის მოსაწყობადაც მცენარეები და ხეები ინდოეთიდა, იტალიიდან, ჩრ. ამერიკიდან ჩამოიტანეს.
ეკლესიები: ცაიშის ეკლესია (პირველი ქართველი პატრიარქის რეზიდენცია), წალენჯიხის ეკლესია, მარტვილის ჭყონდიდი, წმ. ქალწულის ეკლესია.


რაჭა
რაჭას ოთხივე მხრიდან მთები აკრავს. ეს კუთხეც ორ ნაწილად იყოფა: ზემო და ქვემო.
ღირშესანიშნაობები: ნიკორწმინდა, მინდას ციხე, ონის ციხე, შქმერის კარსული მღვიმე, უწერა, ბარაკონის ეკლესია, ხვანჭკარას ციხე.

აჭარა
აჭარა ულამაზესი კუთხეა.
იქ ყველას მიუხარია, რადგანაც შავი ზღვის კურორტებია: ბათუმი, ქობულეთი, გონიო...
აჭარას მდიდარი ისტორიული წარსული აქვს. იყო პერიოდი, როცა ის დაპყრობილი იყო ჯერ თურქების, შემდეგ კი ინგლისელების მიერ (1918-1920 წლები).
ღირშესანიშნაობები: ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, გონიოს ციხე (II), პეტრა-ქაჯეთის ციხე (VI), ვერნევის დარბაზული ეკლესია, სხალთის დარბაზული ეკლესია, ხულოს ციხე, დანდალოს, ქობალაურის, კოკოლეთის თაღოვანი ხიდები.
სამცხე-ჯავახეთი
მესხეთი მდიდარია თავისი ისტორიული წარსულით, თვალწარმტაცი ბუნებით, წიწვოვანი ტყეებითა და მინერალური წყლებით.
მიუხედავად იმისა, რომ XIX საუკუნის 30_იანი წლებიდან სომეხთა დიდი გადმოსახლება მოხდა, ამ კუთხემ შეინარჩუნა ქართული თვითმყოფადობა.
ღირშესანიშნაობები: საფარის სამონასტრო კომპლექსი, აწყურის ციხე, ვარძია, თმოგვი, ხერთვისი, ზარზმა.
ვულკანური მწვერვალი "თავკვეთილი" (ბორჯომის რაიონი), "გაქვავებული ტყე" გოდერძის უღელტეხილზე.
ხევსურეთი
ხევსურეთი ორ ნაწილად იყოფა: პირიქითა და პირაქეთა.
ხევსურეთში ძირითადად საცალფეხო გზებია, რაც ამ კუთხეს განუმეორებელ იერს აძლევს. ხევსურები მართლმადიდებლები არიან, თუმცა ჯერ კიდევ წარმართულ კერპებს ეთაყვანებიან, ამიტომ აქ წარმართული სამლოცველოები უფრო მეტია, ვიდრე ეკლესია-მონასტრები.
ღირშესანიშნაობები: შატილის ციხე, გუდანის ჯვარი, ანტორის ჯვარი, ხახმატის ციხე, გუცოს ციხე.

თუშეთი
თუშეთში მისასვლელად უნდა გაიაროთ ყველაზე მაღალი გზა, რომლის სიმაღლე არის ზღვის დონიდან 2917 მეტრი. თუშეთში 2 მდინარეა_გომეწრის ალაზანი და პირიქითა ალაზანი. უამრავი ტბა და მინერალური წყალია. მრავალფეროვანია ცხოველთა სამყარო.
თუშური ქვის კოშკები უძველესი კულტურის ნიმუშია. აქაური ცხვარი განთქმულია საქართველოში.
ღირშესანიშნაობები: ომალოსა და დართლოს ციხე-კოშკი, წყაროს ციხე, შენახოს ეკლესია, თუშეთის ეროვნული პარკი.

ხევი
ხევი ცნობილია თავისი ბუნებით. არაჩვეულებრივია დარიალის ხეობა, სადაც მდინარე თერგი მიედინება. მოხევეთა სიამაყეა მყინვარწვერი. ხევი მდიდარია გოგირდოვანი და მინერალური წყლებით.
ღირშესანიშნაობები: გერგეთის სამება (XIV), ბეთლემის გამოქვაბული მყინვარწვერზე, სპარსნაგელოზის სალოცავი, არშის, სნოს და დარიალის ციხეები.

სვანეთი
სვანეთი ღია ცის ქვეშ გაშლილი მუზეუმია. ეს მხარე ცნობილია თავისი მუდმივად თოვლიანი მწვერვალებით: შხარა, თეთნულდი, ჯანღა, აილამა, უშბა.
სვანეთში საუკუნეების განმავლობაში ინახებოდა ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის სიწმინდეები, ხატები და ძვირფასეულობა.
ღირშესანიშნაობები: სოფელი უშგული, სვანური კოშკი, სვანური სახლი "მაჩუბი", ადიშის, იელის, წვირმის და უშგულის ელესიები. მარგიანების სახლ-მუზეუმი.



























